awokado

Awokado – Właściwości, działanie, zastosowanie, jak stosować, skutki uboczne i przeciwwskazania

Awokado to roślina z rodziny wawrzynowatych Lauraceae. Owoce awokado są często używane jako kulinarny składnik, zwłaszcza w kuchni meksykańskiej i południowoamerykańskiej. Są one bogate w tłuszcze, białko, witaminy i minerały. Dojrzałe awokado jest zdrowym zamiennikiem tłuszczu w wielu potrawach, takich jak guacamole i smoothie.

Awokado jest również wykorzystywane w kosmetyce ze względu na swoje właściwości nawilżające i odżywcze. Wiele kosmetyków zawierających ten owoc jest sprzedawanych jako produkty przeznaczone do pielęgnacji skóry i włosów. Ogólnie rzecz biorąc, awokado jest uważane za smaczną i pożywną część diety i jest często rekomendowane jako źródło zdrowej żywności.

Awokado pochodzi z południowego Meksyku. Jest uważane za jedną z najstarszych roślin uprawianych na świecie. W rodzimym środowisku było uprawiane już w prekolumbijskich cywilizacjach Majów i Azteków. Dojrzały owoc awokado był ceniony za swoje wartości odżywcze, wykorzystywano go jako źródło tłuszczu i białka w diecie.

Awokado, czyli smaczliwka wdzięczna lub awokado właściwe (Persea americana) to drzewo dochodzące do 20 metrów wysokości, które rodzi owoce o gładkiej i błyszczącej skórze. Niedojrzałe awokado jest zazwyczaj zielone, dojrzałe natomiast jest brązowe. Wewnątrz znajduje się duża pestka, otoczona zielonkawym miąższem. Owoce te są uważane za jedne z najsmaczniejszych i najbardziej wartościowych na świecie. Awokado zawiera zdrowe tłuszcze (jednonienasycone kwasy tłuszczowe oraz wielonienasycone kwasy tłuszczowe) i wiele innych cennych składników.

Od momentu odkrycia tych kalorycznych owoców przez Europejczyków w XVI wieku, awokado zaczęło być uprawiane na całym świecie i stało się popularne jako składnik w kuchni. Obecnie jest uprawiane na całym świecie, naturalnie występuje na tropikalnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej.

awokado

Awokado – właściwości zdrowotne

Wartości odżywcze awokado i właściwości awokado zostały wykazane w wielu badaniach naukowych. Warto jeść awokado, bo to jeden z najzdrowszych owoców, który jest źródłem wielu substancji odżywczych, takich jak witaminy, minerały, błonnik i tłuszcze:

  • Witaminy: Awokado zawiera witaminy z grupy B, takie jak witamina B6, B5 i B3 oraz B9 (kwas foliowy), a także witaminę K, C i E.

  • Minerały: Awokado jest źródłem potasu, magnezu, miedzi, manganu i fosforu.

  • Tłuszcze: Awokado zawiera dobre tłuszcze jednonienasycone, takie jak kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-9, które wspierają zdrowie serca i mózgu.

  • Fitosterole: Awokado zawiera sterole roślinne, które pomagają obniżać poziom cholesterolu we krwi.

  • Błonnik pokarmowy: Awokado jest dobrym źródłem błonnika, który wspiera zdrowe trawienie i pomaga kontrolować poziom cukru we krwi.

  • Antyoksydanty: Awokado zawiera również antyoksydanty, takie jak likopen i kwercytyna, które pomagają chronić organizm przed wolnymi rodnikami.

Warto pamiętać, że awokado jest również dość kaloryczne i zawiera dużo tłuszczu, więc należy je spożywać z umiarem.

Jakie wartości odżywcze ma awokado?

Awokado, a w zasadzie jego miąższ ukryty pod chropowatą skórką, to smaczne źródło kwasów tłuszczowych, a także kwasu foliowego i wielu składników prozdrowotnych.

Jest bogatym źródłem witamin A, C, E, K i H, a także witamin z grupy B, B1 (tiamina) i B2 (ryboflawina). Ponadto owoc zawiera kwas pantotenowy, wapń, miedź, żelazo, mangan, fosfor. Włączenie awokado do diety to także błonnik ważny dla zdrowia układu pokarmowego, potas, który korzystnie wpływa na utrzymanie równowagi elektrolitowej organizmu.

Olej z awokado lub sam owoc zawiera także znaczne ilości aminokwasów (na 100 g):

  • Izoleucyna – 89 mg;

  • Leucyna – 158 mg;

  • Lizyna – 118 mg;

  • Metionina – 47 mg;

  • Fenyloalanina – 86 mg;

  • Tyrozyna – 32 mg;

  • Treonina – 83 mg;

  • Walina – 122 mg;

  • Alanina – 151 mg;

  • Kwas asparaginowy – 353 mg;

  • Kwas glutaminowy – 265 mg;

  • Glicyna – 105 mg;

  • Prolina – 97 mg;

  • Seryna – 102 mg

Ten jeden z najbardziej kalorycznych owoców ma dużo składników niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Warto go mieć w codziennej diecie.

Jedno średniej wielkości awokado, czyli około 150 gramów, zawiera zwykle:

  • Kalorie: około 240-250 kcal,

  • Tłuszcze: około 21-23 gramów,

  • Węglowodany: około 12-15 gramów, w tym błonnik około 10 gramów,

  • Białka: około 3 gramów.

Ile kalorii ma awokado?

Awokado (zwane też owocem maślanym) jest dość kalorycznym owocem, ale jednocześnie zawiera zdrowe tłuszcze i wiele składników odżywczych. Kaloryczność awokado zależy od wielkości owocu. Przeciętnie, jedno średniej wielkości awokado (około 150 gramów) zawiera około 240-250 kalorii.

Warto jednak pamiętać, że awokado to również źródło zdrowych tłuszczów, w tym głównie jednonienasyconych i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które są korzystne dla zdrowia serca. W związku z tym, spożycie awokado w umiarkowanych ilościach (na przykład 1/2 lub 1/4 awokado) może być korzystne dla zdrowia i niekoniecznie prowadzić do nadmiernego spożycia kalorii.

Awokado – zastosowanie

Awokado jest używane w wielu różnych kuchniach i dietach na całym świecie i może być wykorzystywane na wiele sposobów. Oto kilka przykładów:

  • Do przygotowywania guacamole: Awokado jest głównym składnikiem sosu guacamole, któremu dodaje gładkość i lepszy smak.

  • Jako zamiennik masła: Awokado może być użyte do smarowania pieczywa na kanapkach i tostach. 

  • Do sałatek: może być pokrojone w kostkę i wrzucone do sałatek, aby dodać im więcej tłuszczu i błonnika.

  • Jako składnik smoothie: może być dodawane do smoothie dla konsystencji i smaku.

  • Do przygotowywania deserów: może być używane do przygotowywania zdrowych i naturalnych deserów, takich jak sorbety i budynie.

  • W kosmetyce: jest często używane w kremach do pielęgnacji skóry i jako komponent maseczek ze względu na swoje właściwości nawilżające i odżywcze.

awokado

Jak działa awokado i na co może pomóc?

Awokado jest uważane za jeden z najzdrowszych owoców na świecie i może pomagać w wielu różnych aspektach zdrowia. Oto kilka z jego korzystnych właściwości:

  • Wspiera zdrowie serca: zawiera dobre tłuszcze jednonienasycone, które wspierają zdrowe ciśnienie krwi i cholesterol.

  • Pomaga w utrzymaniu prawidłowej wagi: jest źródłem błonnika i dobrych tłuszczów, co może pomagać w utrzymaniu uczucia sytości i kontrolowaniu apetytu.

  • Wspiera zdrowie skóry: Antyoksydanty i nienasycone kwasy tłuszczowe w awokado mogą pomagać w zachowaniu zdrowej skóry i zapobiegać powstawaniu zmarszczek.

  • Wspiera zdrowe trawienie: Błonnik w awokado może pomagać w utrzymaniu zdrowego trawienia i regulacji poziomu cukru we krwi.

  • Wspiera zdrowie mózgu: Kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-9 w awokado są ważne dla zdrowego funkcjonowania mózgu, wspierają jego pamięć i funkcje poznawcze.

Owoc jest jednym z nielicznych naturalnych źródeł glutationu – cennego antyoksydantu, który wspomaga pracę wątroby oraz prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Dodatkowo usprawnia również system immunologiczny.

Awokado a odchudzanie

Awokado może być pomocne w procesie odchudzania ze względu na swoje wartości odżywcze i zawartość zdrowych tłuszczów. Zawiera około 20-30% tłuszczów, z tego powodu często określane jest jako owoc maślany. Zdrowe tłuszcze zawarte w awokado mogą pomóc zwiększyć uczucie sytości, co może skłonić do spożywania mniejszej ilości kalorii w ciągu dnia. Ponadto spożywanie awokado może pomóc w utrzymaniu równowagi poziomu cukru we krwi, co również jest korzystne w procesie odchudzania. Jednym słowem tłuszcze w smaczliwce sprzyjają zachowaniu szczupłej sylwetki.

Należy jednak pamiętać, że awokado jest dość kalorycznym owocem, dlatego należy jeść je w umiarkowanych ilościach, aby uniknąć nadmiernego spożycia kalorii. Wskazane jest spożywanie około 1/4-1/2 awokado na raz, a nie całości. Smaczliwka powinna być częścią zrównoważonej diety, zawierającej różnorodne produkty spożywcze, takie jak warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe i źródła białka. Ważne jest również, aby unikać przetworzonej żywności i produktów o wysokiej zawartości cukru i tłuszczu.

Awokado a cukrzyca

Awokado może być korzystne dla osób z cukrzycą ze względu na swoje właściwości odżywcze i zawartość tłuszczów.

Zawartość błonnika w awokado może pomóc w kontrolowaniu poziomu glukozy we krwi, ponieważ błonnik spowalnia wchłanianie węglowodanów z jedzenia i utrzymuje poziom cukru we krwi na stabilnym poziomie. Spożywanie awokado może pomóc w utrzymaniu równowagi poziomu cukru we krwi poprzez zapobieganie nagłym skokom poziomu cukru we krwi.

Awokado jest również źródłem zdrowych tłuszczów, w tym jednonienasyconych i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które mogą pomóc w obniżeniu poziomu „złego” cholesterolu we krwi i zmniejszyć ryzyko chorób serca, co jest ważne dla osób z cukrzycą.

Awokado a cholesterol

Awokado może pomóc w obniżeniu poziomu „złego” cholesterolu we krwi, ponieważ jest źródłem zdrowych tłuszczów, które mogą pomóc zmniejszyć poziom cholesterolu LDL.

Awokado jest źródłem błonnika, który również może pomóc w obniżeniu poziomu cholesterolu LDL we krwi. Błonnik zawarty w awokado wiąże się z tłuszczami w przewodzie pokarmowym i pomaga usunąć je z organizmu, co może zmniejszyć poziom cholesterolu LDL we krwi.

W badaniach wykazano, że osoby, które spożywają awokado, mają zwykle niższy poziom cholesterolu LDL we krwi i wyższy poziom cholesterolu HDL (lipoprotein o wysokiej gęstości), który jest uważany za „dobry” cholesterol.

Awokado na dobry sen

Awokado może pomóc w poprawie jakości snu, ponieważ jest bogate w składniki odżywcze, takie jak magnez i witamina B6, które mogą mieć korzystny wpływ na zasypianie.

Magnez jest ważnym składnikiem odżywczym, który pomaga w relaksacji mięśni i uspokojeniu układu nerwowego, co może ułatwić spokojny i regenerujący sen. Ponadto magnez wpływa na produkcję melatoniny, hormonu, który reguluje rytm dobowy organizmu i pomaga w zasypianiu.

Witamina B6 jest również ważna dla zdrowia snu, ponieważ pomaga w produkcji hormonów, takich jak serotonina i melatonina, które regulują sen i wpływają na naszą zdolność zasypiania.

Awokado zawiera też kwas oleinowy, który może pomóc w zmniejszeniu ryzyka bezdechu sennego.

Awokado a lepsze trawienie

Awokado może pomóc w trawieniu ze względu na zawartość błonnika pokarmowego i innych składników odżywczych, które wpływają na zdrowie przewodu pokarmowego.

Błonnik, który występuje w dużej ilości w awokado, jest kluczowy dla zdrowia układu pokarmowego. Błonnik reguluje perystaltykę jelit, zwiększa objętość masy stolca i ułatwia wypróżnianie. Ponadto błonnik pokarmowy może pomóc w utrzymaniu zdrowych poziomów cukru we krwi, co jest ważne dla zdrowia jelit.

Warto jeść awokado, ponieważ zawiera również enzymy, które mogą pomóc w trawieniu pokarmów. Enzymy te pomagają w rozkładzie białek, tłuszczów i węglowodanów, co może ułatwić przemianę materii.

Ponadto awokado jest bogate w korzystne tłuszcze nienasycone, które mogą pomóc w redukcji stanów zapalnych w przewodzie pokarmowym i wspierać zdrowie jelit.

Awokado a choroby i infekcje

Awokado może pomóc w ochronie przed chorobami i infekcjami ze względu na swoje właściwości odżywcze. Owoc zawiera wiele składników odżywczych, w tym witaminy, minerały, błonnik i zdrowe tłuszcze, które wzmacniają układ odpornościowy.

Jak awokado może ochronić nasz organizm przed chorobami i infekcjami:

  1. Zawartość witaminy C – awokado jest bogate w witaminę C, która jest silnym przeciwutleniaczem i może pomóc wzmocnić układ odpornościowy, chroniąc organizm przed chorobami i infekcjami.

  2. Zawartość witaminy E – owoc zawiera witaminę E, która jest silnym przeciwutleniaczem, pomagając w ochronie organizmu przed szkodliwymi wolnymi rodnikami i wzmacnia układ odpornościowy.

  3. Zawartość zdrowych tłuszczów – awokado jest bogate w tłuszcze, w tym jednonienasycone kwasy tłuszczowe, które mogą pomóc wzmocnić układ immunologiczny.

  4. Zawartość błonnika – zawiera błonnik, który pomaga utrzymać zdrowe jelita i poprawia trawienie, co może pomóc w zapobieganiu chorobom i infekcjom.

  5. Zawartość minerałów – awokado zawiera wiele ważnych minerałów, takich jak magnez, miedź, potas i żelazo, które pomagają wzmocnić układ odpornościowy.

Jak stosować awokado – dawkowanie

Nie ma jednoznacznie określonej dawki awokado, ponieważ zależy to od wielu czynników, takich jak wiek, płeć, styl życia i indywidualne potrzeby żywieniowe. Zazwyczaj zaleca się spożycie od 1/4 do 1/2 awokado dziennie jako części zdrowej, zróżnicowanej diety. 

Jeśli chodzi o konkretne zastosowania, np. jako dodatek do posiłków lub jako składnik kosmetyków do pielęgnacji skóry, należy stosować się do instrukcji producenta i uzyskać poradę od lekarza lub dietetyka, jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości.

Pamiętaj, że nadmierne spożycie awokado może prowadzić do wzrostu kalorii i tłuszczu w diecie, co może mieć negatywny wpływ na zdrowie.

Jak bezpiecznie obrać awokado i je zjeść

  1. Obierz je ostrożnie – użyj noża do przecięcia owocu wzdłuż połowy wokół pestki awokado, a następnie obróć połówki w przeciwnych kierunkach, aby oddzielić je od pestki. Możesz również użyć łyżki, aby delikatnie wyjąć miąższ z łupiny. Innym sposobem jest zerwanie skórki od razu po przecięciu owocu.

  2. Unikaj zjedzenia pestki – pestka awokado jest twarda, dlatego nie należy jej jeść w formie surowej. Natomiast zawiera cenne składniki, stąd niektórzy suszą ją, rozdrabniają i jedzą w formie np. sypkiego dodatku do koktajlu owocowego.

  3. Upewnij się, że awokado jest dojrzałe (niedojrzałe owoce są trudniejsze do obrania i mniej smaczne). Dobre awokado są miękkie i łatwe do obróbki, a ich miąższ ma intensywny, kremowy smak. Sprawdź, czy awokado jest dojrzałe, delikatnie naciskając skórkę. Jeśli jego skórka lekko się ugina, oznacza to, że awokado jest gotowe do jedzenia.

  4. Jak przechowywać awokado? Aby uniknąć zepsucia, przechowuj je w chłodnym i suchym miejscu, takim jak lodówka. Awokado, które nie jest jeszcze dojrzałe, można przechowywać w temperaturze pokojowej, ale jeśli chcesz opóźnić proces dojrzewania, warto schować je do lodówki.

  5. Starannie umyj awokado przed zjedzeniem. Owoc może mieć na swojej skórze bakterie, które mogą powodować choroby.

Awokado, podobnie jak większość produktów spożywczych, może potencjalnie zawierać szkodliwe patogeny i bakterie. Najczęstszymi patogenami związanymi z tym owocem są salmonella i listeria.

Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia dolegliwości związanych z awokado, zaleca się przestrzeganie odpowiednich zasad higieny i bezpieczeństwa żywnościowego podczas przygotowywania i przechowywania żywności. Oto kilka zasad:

  • Zawsze dokładnie myj ręce przed i po dotknięciu awokado.

  • Starannie myj awokado przed użyciem.

  • Unikaj kupowania awokado, które wydaje się być zepsute lub przejrzałe.

  • Przechowuj awokado w lodówce, aby zminimalizować ryzyko wzrostu bakterii.

  • Jeśli spożywasz awokado na surowo, upewnij się, że nie ma żadnych zepsutych lub brązowych plam wewnątrz miąższu.

awokado

Kto nie powinien jeść awokado? – przeciwwskazania

Awokado jest uważane za bezpieczny produkt żywnościowy dla większości ludzi, jednak niektórzy ludzie mogą mieć uczulenie na owoc lub niektóre składniki zawarte w nim. Oto kilka potencjalnych przeciwwskazań: 

  • Uczulenie na awokado: Niektórzy są uczuleni na proteiny zawarte w awokado i mogą doświadczać objawów takich jak swędzenie, pokrzywka i wysypka skórna.

  • Zaburzenia trawienia: Awokado zawiera błonnik, który może powodować wzdęcia, biegunkę i inne zaburzenia trawienia.

  • Nadciśnienie: Awokado zawiera dużo sodu, który może nasilać nadciśnienie u niektórych osób.

  • Interakcje z lekami: Niektóre leki na nadciśnienie mogą reagować z kwasami tłuszczowymi zawartymi w awokado, dlatego ważne jest, aby skonsultować się z lekarzem przed dodaniem awokado do diety.

Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące spożywania awokado, skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem, aby uzyskać indywidualne porady.

Awokado – skutki uboczne i działania niepożądane

Awokado jest uważane za bezpieczne dla większości osób, jednak istnieją pewne skutki uboczne i działania niepożądane, o których należy wiedzieć.

  • Reakcje alergiczne: Awokado może powodować reakcje alergiczne, takie jak wyprysk skórny, swędzenie, pokrzywka i duszność.

  • Nadciśnienie: Awokado jest bogate w tłuszcze, a nadmierne spożycie może prowadzić do wzrostu poziomu cholesterolu i ciśnienia krwi.

  • Interakcje z lekami: Awokado może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, takimi jak leki przeciwzakrzepowe i leki na cukrzycę.

  • Nadmierne spożycie awokado może prowadzić do uczucia pełności i wzdęć.

Warto pamiętać, że skutki uboczne i działania niepożądane związane z awokado zależą od indywidualnej tolerancji i dawki. Dlatego zaleca się konsultację z lekarzem przed wprowadzeniem dużych ilości awokado do diety.

Awokado – efekty stosowania

To jeden z najzdrowszych owoców, który może pomagać w wielu aspektach zdrowia. Jakich korzyści możemy oczekiwać po regularnym spożywaniu awokado? 

  • Zdrowie serca: Awokado jest bogate w zdrowe tłuszcze, które mogą obniżać poziom cholesterolu i ryzyko chorób serca.

  • Kontrola wagi: Awokado jest bogate w błonnik i zdrowe tłuszcze, które mogą pomagać w utrzymaniu uczucia sytości i zmniejszać apetyt.

  • Poprawa zdrowia skóry: Awokado jest bogate w witaminę E i kwas linolowy, które mogą pomagać w utrzymaniu zdrowej skóry.

  • Zdrowie oczu: Awokado zawiera witaminę A, która jest niezbędna dla zdrowego widzenia.

  • Poprawa funkcji mózgu: Awokado ma witaminę K, magnez i potas, które wspierają zdrowie mózgu i funkcje poznawcze.

Dlaczego warto stosować awokado?

Jak już wiemy, wartości odżywcze awokado, oczywiście poza jego smakiem, to jeden z kluczowych powodów, by je spożywać.

  1. Bogactwo składników odżywczych – jest źródłem zdrowych tłuszczów, błonnika, witamin i minerałów, takich jak witamina K, C, E, B6, kwas foliowy, potas i miedź.

  2. Pozytywnie wpływa na serce – zdrowe tłuszcze w awokado pomagają obniżyć poziom cholesterolu we krwi i zapobiec chorobom serca.

  3. Pomoc w utrzymaniu prawidłowej wagi – błonnik i tłuszcze w awokado dają uczucie sytości, co może pomóc w kontrolowaniu apetytu i utrzymaniu zdrowej wagi.

  4. Łagodzenie stanów zapalnych – owoc zawiera przeciwutleniacze, które pomagają łagodzić stany zapalne w organizmie.

  5. Wspieranie zdrowia oczu – witamina A i luteina w awokado mogą pomóc w utrzymaniu zdrowych oczu i zapobiec chorobom oczu, takim jak zaćma.

"Awokado to owoc śmierci" – O co chodzi w tym medialnym tytule?

Medialny tytuł „Awokado to owoc śmierci” pojawił się w kilku artykułach na temat zdarzeń, które miały miejsce w Meksyku, gdzie dochodziło do niebezpiecznych wypadków podczas zbiorów awokado.

W Meksyku awokado jest jednym z głównych produktów eksportowych. Jednakże wiele plantacji jest kontrolowanych przez gangi przestępcze, które stosują przemoc i szantaż wobec rolników, by zdobyć kontrolę nad uprawami. Wiele wypadków i zgonów związanych z uprawami awokado wynika właśnie z tego konfliktu.

Jednak samo określenie „Awokado to owoc śmierci” jest bardzo niefortunne, ponieważ sugeruje, że same owoce są niebezpieczne dla zdrowia, co jest nieprawdą. Jeśli chcemy wspierać etyczne pozyskiwanie tych niezwykle zdrowych owoców, sprawdzajmy, z jakich plantacji pochodzą.

KATEGORIE

ZDROWA DIETA

ZDROWA DIETA

PRZEPISY

PRZEPISY

OLEJE

OLEJE

MIODY

MIODY

SUPERFOODS

SUPERFOODS

ZDROWA ŻYWNOŚĆ

ZDROWA ŻYWNOŚĆ

Zielares

Zielares

Zielares to portal o zdrowiu, urodzie, suplementach diety i aktywności fizycznej. Nasz Zespół Redakcyjny publikuje merytoryczne artykuły zgodne z wynikami nowych badań naukowych. W trosce o zdrowie naszych Czytelników stawiamy na rzetelne, pogłębione podejście do zdrowia i suplementacji. Piszemy w jasny i klarowny sposób, by dotrzeć do jak największej liczby osób zainteresowanych zdrowym trybem życia.

Czytaj także

Polecane dla Ciebie

Olej lniany to niezwykle wartościowy produkt, który uchodzi również za bardzo bezpieczny, jest jednak grupa ludzi, która powinna na niego szczególnie uważać - sprawdź, czy do niej należysz!
Amarantus to smaczne i pożywne ziarna, które można spożywać pod wieloma postaciami. Zawiera mnóstwo składników odżywczych. Sprawdź jakie ma właściwości zdrowotne?
Olej żywokostowy z gojnikiem to świetny sposób na różnorodne bóle o charakterze kostno mięśniowym; zobacz, jak może Ci pomóc!
Ból gardła? Poznaj 24 skuteczne i naturalne sposoby na pozbycie się dyskomfortu! Dowiedz się także, kiedy czas udać się do lekarza. Odkryj teraz!
Nalewka z orzecha włoskiego jest nie tylko prosta w przygotowaniu, ale również niezwykle pomocna na wiele schorzeń, w tym układu pokarmowego; zobacz, jak ją przygotować i przyjmować